Ανακοινώσεις

Tips για το πλύσιμο των χεριών για άτομα με δυσκολίες στην αισθητηριακή επεξεργασία 

Επιμέλεια : Τσακίρη Μάρθα, Εργοθεραπεύτρια SI, Κέντρο Πρόσέγγιση

Πριν διαβάσετε το άρθρο, πατήστε εδώ για να κατεβάσετε τις εικόνες – ένθετο !

Το πλύσιμο των χεριών είναι ένα από τα πιο σημαντικά μέσα προφύλαξης και περιορίζει το ρίσκο προσβολής από τον Κορωνοϊό (COVID-19) όμως πολλά παιδιά/άτομα με αισθητηριακές δυσκολίες μπορεί να βιώσουν δυσφορία ή αγωνία με το πλύσιμο των χεριών. Σε αυτό το κείμενο θα βρείτε κάποιες συμβουλές ή τρόπους ώστε να ενθαρρύνετε ή να βελτιώσετε αυτή την εμπειρία.

Τα παιδιά/άτομα με δυσκολίες αισθητηριακής επεξεργασίας μπορεί να βιώνουν αποστροφή στις μυρωδιές, στις εικόνες, στους ήχους και στα απτικά ερεθίσματα κατά το πλύσιμο των χεριών. Μπορεί να έχουν δυσκολία με την ισορροπία, το μυϊκό τόνο, τον συντονισμό των κινήσεων των χεριών τους ή μπορεί ακόμη και να μην κατανοούν τα βήματα της διαδικασίας.  Οι παρακάτω προτάσεις θα είναι καλό να προσαρμοστούν με βάση τις ιδιαίτερες αισθητηριακές προκλήσεις ή τις διαφορετικές ικανότητες διάφορων ηλικιακών ομάδων, ώστε να είναι κατάλληλες για το κάθε άτομο ξεχωριστά.

Εξηγήστε γιατί πρέπει να πλένουμε τα χέρια μας: (δείτε ένθετο σελίδα 1)

Πότε πρέπει να πλένω τα χέρια μου; (δείτε ένθετο σελίδα 2)

Μείνετε ασφαλείς, ζητήστε από τους άλλους να πλύνουν ή να απολυμάνουν τα χέρια τους πριν σας βοηθήσουν σε κάτι.

Ενδεικτικά, κάποιες από τις περιπτώσεις που μπορούμε να ζητήσουμε από τους άλλους να πλύνουν τα χέρια τους είναι όταν πρόκειται να:

  • ετοιμάσουν κάποιο φαγητό.
  • μας εξετάσουν.
  • παίξουν μαζί μας κάποιο παιχνίδι.
  • μας κόψουν τα μαλλιά ή τα νύχια.
  • μας βοηθήσουν να βάλουμε ή να βγάλουμε τα ρούχα μας.
  • μας βοηθήσουν με το βούρτσισμα των μαλλιών ή των χεριών.
  • μας διαβάσουν κάποιο βιβλίο.
  • παίξουν με τον υπολογιστή, το τάμπλετ ή το κινητό μας.
  • επιστρέψουν στο σπίτι από κάποια εξωτερική δραστηριότητα.

Ή όταν φτερνιστούν, χρησιμοποιήσουν την τουαλέτα κτλ.

Εξηγήστε τη Διαδικασία του Πλυσίματος των Χεριών

Χρησιμοποιείστε οπτικοποιημένο υλικό για να εξηγήσετε στο κάθε άτομο τα βήματα και να το βοηθήσετε να καταλάβει τι θα συμβεί. Ο Ε.Ο.Δ.Υ. σε συνεργασία με τον Π.Ο.Υ.  έχει μεταφράσει στα ελληνικά τον οδηγό που παρατίθεται σχετικά με την προστασία από τη μόλυνση (δείτε ένθετο εικόνα 1, σελ. 3)  αλλά υπάρχουν και πιο απλοί οδηγοί ή κοινωνικές ιστορίες που μπορεί να είναι πιο χρήσιμες (δείτε ένθετο εικόνα 2, σελ. 4).

Εναλλακτικά μπορείτε να τραβήξετε τις δικές σας φωτογραφίες βήμα βήμα ή να αν θέλετε να βρείτε κάποια κοινωνική ιστορία, ψάξετε στο διαδίκτυο πληκτρολογώντας washinghandssocialstory και να μεταφράσετε κάποια από αυτές ή σε συνεργασία με τους εκπαιδευμένους σε κοινωνικές ιστορίες θεραπευτές του ατόμου/του παιδιού σας να φτιάξετε τη δική σας.

Κάποια παιδιά/άτομα μπορεί να έχουν δυσκολία στη γενίκευση των δεξιοτήτων από το σπίτι σε κάποιον άλλο χώρο: σε αυτή την περίπτωση μπορεί να είναι βοηθητικό να έχετε μία συγκεκριμένη κοινωνική ιστορία για κάθε περίπτωση.

Η διάρκεια του πλυσίματος των χεριών πρέπει να είναι από 40 έως 60 δευτερόλεπτα. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε αντίστροφη μέτρηση με χρονόμετρο ή να τραγουδήσετε κάποιο τραγούδι, ανάλογα με το τι είναι πιο βοηθητικό για κάθε άτομο.

Προτρέποντας το πλύσιμο των χεριών

Μπορεί να χρειαστεί να προτρέψετε το πλύσιμο των χεριών όποτε κρίνετε απαραίτητο,  λεκτικά και/ή χειρονομώντας (π.χ. μιμούμενοι τρίβοντας τα χέρια σας). Μπορεί να είναι βοηθητικό να έχετε ένα οπτικοποιημένο πρόγραμμα με τα βήματα δίπλα στο νιπτήρα. Σε κάποιες περιπτώσεις, μπορεί να χρειαστεί να βοηθήσετε σωματικά το παιδί/άτομο να πλύνει τα χέρια του. Θυμηθείτε να επιβραβεύσετε και να αναγνωρίσετε την προσπάθεια κάθε φορά.

Αντιμετώπιση των δυσκολιών αισθητηριακής επεξεργασίας με το σαπούνι

Διερευνήστε αν το παιδί/άτομο προτιμά το κρεμοσάπουνο ή το κανονικό σαπούνι, αν προτιμά κάποια συγκεκριμένη μυρωδιά ή αν θέλουν κάποιο άοσμο προϊόν. Για κάποια παιδιά/άτομα είναι πιο εύκολο να διαχειριστούν το σαπούνι ενώ βρίσκεται μέσα σε μια υφασμάτινη θήκη, έτσι ώστε να αγγίζουν μόνο τις σαπουνάδες και όχι το ίδιο το σαπούνι. Ένα αυτόματο δοχείο κρεμοσάπουνου που δεν απαιτεί την άντληση του σαπουνιού μπορεί να είναι βοηθητικό. Εάν βρείτε κάποιο σαπούνι που είναι περισσότερο ανεκτό, συμπεριλάβετε το στα απαραίτητα όταν φεύγετε από το σπίτι.

Η θερμοκρασία του νερού

Η εκτίμηση της ασφαλούς και της κατάλληλης θερμοκρασίας μπορεί να είναι δύσκολη για κάποια παιδιά/άτομα και να χρειαστούν βοήθεια. Κάποια παιδιά/άτομα μπορεί να βρουν το χλιαρό νεαρό πιο ανεκτό από το κρύο ή το ζεστό νερό.

Το ύψος του νιπτήρα, η ισορροπία και η βρύση

Χρησιμοποιήστε ένα σκαμνάκι ή ένα υποπόδιο ώστε να μπορέσουν τα παιδιά να φτάσουν εύκολα στο νιπτήρα. Σκεφτείτε να χρησιμοποιήσετε μία καρέκλα ή ένα κάθισμα ασφαλείας αν τους είναι πιο εύκολο να κάθονται κατά το πλύσιμο των χεριών. Μπορείτε να τοποθετήσετε κάποιου είδους προέκταση σε κάποιες βρύσες για να γίνει ευκολότερο το άνοιγμά τους.

Το στέγνωμα των χεριών και οι θορυβώδεις στεγνωτήρες

Κάποια παιδιά/άτομα μπορεί να είναι πολύ ευαίσθητα στον ήχο των ηλεκτρικών στεγνωτήρων των χεριών μέσα σε τουαλέτες, ειδικά άμα υπάρχει και ηχώ.  Μπορείτε να βεβαιώσετε το παιδί/άτομο εκ των προτέρων ότι δε χρειάζεται να χρησιμοποιήσει τους στεγνωτήρες, αν το ενοχλούν, αλλά πρέπει να δώσετε έμφαση στη σημασία του στεγνώματος των χεριών.  Αντί αυτού, χρησιμοποιήστε χειροπετσέτες (μπορεί να χρειαστεί να κουβαλάτε τις δικές σας). Όταν επισκέπτεστε τις τουαλέτες κάποιου καταστήματος για να πλύνετε τα χέρια σας, μπορείτε να δοκιμάσετε το παιδί/άτομο να φορέσει ακουστικά ή ωτοασπίδες για να περιορίσετε την ποσότητα των ήχων που προκαλούν δυσφορία. Όταν στεγνώνετε τα χέρια, κάποια παιδιά/άτομα προτιμούν μία αργή, βαθιά πίεση με την πετσέτα από ό,τι ένα απαλό άγγιγμα.

Αντιβακτηριδιακό τζελ χεριών ή μαντηλάκια

Αν το σαπούνι και το νερό δεν είναι μία πιθανή επιλογή, τότε χρησιμοποιήστε αντιβακτηριδιακό τζελ χεριών ή τα αντίστοιχα μαντηλάκια. Μπορεί να χρειαστεί να επιδείξετε τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούνται και να βοηθήσετε. Και πάλι, θα πρέπει να  διερευνήσετε αν το άτομο προτιμά τα αρωματισμένα ή τα άοσμα, τα τζελ ή τα σπρέι κτλ.

Λοσιόν χεριών

Κάποια παιδιά/άτομα μπορεί να αποδιοργανώνονται από την απτική αίσθηση αφού έχουν πλύνει τα χέρια τους: διερευνήστε αν αυτό διευκολύνεται με τη χρήση της προτιμώμενης λοσιόν χεριών αμέσως μετά.

Αναζητήστε συγκεκριμένες οδηγίες από το θεραπευτή σας

Αν το παιδί σας έχει κάποιον εξειδικευμένο ή κάποιον εκπαιδευμένο θεραπευτή στην Αισθητηριακή Ολοκλήρωση ζητήστε την συμβουλή του ως προς το πώς να συναντήσετε τις ιδιαίτερες αισθητηριακές ανάγκες του παιδιού/ατόμου, κατά το πλύσιμο των χεριών.

Πηγές: