Ανακοινώσεις

Τεστ Νοημοσύνης WISC III

Χατζή Ασπασία, Κλινική Ψυχολόγος, εξωτερική συνεργάτης υπεύθυνη ελέγχου Ψυχομετρίας Κέντρου ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Η Κλινική νευροψυχολογία συνήθως ορίζεται ως η μελέτη της σχέσης ανάμεσα στη λειτουργία του εγκεφάλου και στην έκδηλη συμπεριφορά. Είναι μια εφαρμοσμένη επιστήμη που ασχολείται με τον εντοπισμό εγκεφαλικών δυσλειτουργιών που προκαλούν διαταραχές στη συμπεριφορά του ατόμου. Αποτελέσματα πρόσφατων ερευνών ,σχετικά με μαθησιακές δυσκολίες, μαθησιακά προβλήματα και γνωστικές δυσλειτουργίες, δείχνουν ότι η νευροψυχολογική εξέταση μπορεί να δώσει σημαντικές πληροφορίες που βοηθούν στη διάγνωση και στη θεραπεία αυτών των προβλημάτων. Οι κλίμακες νοημοσύνης WECHSLER αποδείχθηκε πως είναι ένα πολύ χρήσιμο και αναπόσπαστο μέρος μιας πλήρους νευρο-ψυχολογικής αξιολόγησης.

Τεστ Νοημοσύνης WISC III

To ελληνικό WISCIII είναι η ελληνική έκδοση της γνωστής κλίμακας νοημοσύνης για παιδιά, Wechsler Intelligent Scale for Children. Το τεστ αυτό κατασκευάστηκε από τον David Wechsler το 1949. Έκτοτε έγιναν δύο νέες αναθεωρήσεις, μία το 1971 και μία το 1991. Είναι κατάλληλο για παιδιά ηλικίας 6 ετών-16,11 ετών. Αποτελείται από επιμέρους κλίμακες που η κάθε μία αξιολογεί μια διαφορετική πλευρά της νοημοσύνης που όλες μαζί εκφράζουν αυτό που λέμε Γενική Νοημοσύνη του παιδιού. Η νοημοσύνη δεν είναι μία μονόσημη ικανότητα, αλλά μια σύνθετη λειτουργία συναποτελούμενη από πολλές επιμέρους ικανότητες.  Γι αυτό έχουν περιληφθεί 13 επιμέρους κλίμακες οι οποίες αξιολογούν διάφορες νοητικές λειτουργίες όπως τη μνήμη, την αφαιρετική σκέψη, κτλ. Από την αθροιστική επεξεργασία των αποτελεσμάτων των μετρήσεων εξάγεται ένας ψυχομετρικός δείκτης, το Πηλίκο Γενικής Νοημοσύνης το οποίο εκφράζει σφαιρικώς τη νοημοσύνη του παιδιού.

Έξι (6) από τις κλίμακες που χρησιμοποιούνται  είναι οι Λεκτικές Κλίμακες. Η αθροιστική στατιστική επεξεργασία των αποτελεσμάτων στις κλίμακες αυτές εξάγεται ένας ενιαίος βαθμός για τη Λεκτική Νοημοσύνη.

Οι υπόλοιπες επτά (7) είναι Πρακτικές Κλίμακες. Το υλικό που καλείται το παιδί να χειριστεί και να απαντήσει είναι οπτικό-κινητικό και από την αθροιστική επεξεργασία των αποτελεσμάτων στις κλίμακες αυτές εξάγεται ένας ενιαίος βαθμός για την Πρακτική Νοημοσύνη.

 

Λεκτικές κλίμακες Πρακτικές κλίμακες
2. Πληροφορίες

4.Ομοιότητες

6.Αριθμητική

8.Λεξιλόγιο

10.Κατανόηση

12.Μνήμη αριθμών*

1. Συμπλήρωση εικόνων

3Κωδικοποίηση

5.Σερειοθέτηση εικόνων

7.Σχέδια με κύβους

9.Συναρμολόγηση αντικειμένων

11.Σύμβολα**

13.Λαβύρινθοι*

*Συμπληρωματικές κλίμακες

** προαιρετική

Βαθμολόγηση

Αρχικά προσθέτουμε τις σωστές απαντήσεις σε κάθε δοκιμασία. Αυτοί οι αρχικοί βαθμοί μετατρέπονται σε τυπικούς βαθμούς (scaled score). Μετά προσθέτουμε τους  τυπικούς βαθμούς της Λεκτικής κλίμακας και τους τυπικούς βαθμούς της Πρακτικής Κλίμακας και τους  τυπικούς βαθμούς όλων των δοκιμασιών μαζί. Εφόσον συμβουλευτούμε τους πίνακες με τις χρονολογικές ηλικίες από το εγχειρίδιο και βάση των αθροισμάτων των τυπικών βαθμών βρίσκουμε τρία πηλίκα  νοημοσύνης. Το Λεκτικό, το Πρακτικό και το Γενικό Δείκτη Νοημοσύνης.

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

Τα  αποτελέσματα από το WISC-III μπορούν να μας δώσουν πολλές πληροφορίες για τον τρόπο που σκέφτεται και λειτουργεί γνωστικά το παιδί. Μπορούν να αναλυθούν τα αποτελέσματα σε τέσσερα επίπεδα:

1) Το γενικό νοητικό πηλίκο δίνει μία πρώτη αξιολόγηση για τη γενική νοητική εικόνα του παιδιού.

2) Το επόμενο βήμα στην εξήγηση των αποτελεσμάτων είναι η αξιολόγηση των δύο άλλων δεικτών νοημοσύνης που Λεκτικού και του Πρακτικού. Αξίζει να αναφερθούμε στο είδος της νοητικής λειτουργίας  που εξετάζουν η λεκτική και η πρακτική κλίμακα

Λεκτική νοημοσύνη: Το υλικό που καλείται να χειριστεί νοητικά το παιδί είναι γλωσσικό Αποτελείται από έξι γλωσσικές υποδοκιμασίες , όπου εξετάζονται οι λεκτικές ικανότητες και η κατανόηση του παιδιού, γνώσεις που συνήθως αποκτώνται μέσω της εκπαίδευσης των παιδιών από την οικογένεια και το σχολείο.   Στις υποδοκιμασίες  αυτές η δίοδος επικοινωνίας για την αξιολόγηση της νοημοσύνης είναι ακουστική-φωνητική.

Πρακτική νοημοσύνη: Αποτελείται από  επτά πρακτικές δραστηριότητες. Πρέπει να τονίσουμε ότι ο όρος πρακτική νοημοσύνη δεν έχει την έννοια του όρου στον καθημερινό λόγο, δεν πρόκειται για ικανότητα του ατόμου να χειρίζεται πρακτικά θέματα αλλά για διαφορετική δίοδο πρόσληψης και νοητικού χειρισμού του εξεταστικού υλικού. Εξετάζει την ικανότητα του παιδιού  να χρησιμοποιήσει διάφορες στρατηγικές μεθόδους ώστε να  επιλύσει ένα νέο πρόβλημα. Εξετάζεται επίσης η ικανότητά του οπτικοκινητικού συντονισμού, ανάλυσης, σύνθεσης και συναρμολόγησης στο χώρο ενός συνόλου από τα μέρη που το συνθέτουν.

Οι δύο αυτοί δείκτες κανονικά δεν έχουν μεγάλη διαφορά.  Υπάρχουν όμως περιπτώσεις παιδιών όπου ο ένας από τους δύο δείκτες είναι  σημαντικά υψηλότερος από τον άλλο. Η διαφορά των δύο δεικτών δεν πρέπει να ξεπερνά τους 8 βαθμούς για να θεωρείται σημαντική για να μπορεί δηλαδή να βγει το συμπέρασμα ότι το παιδί είναι ικανότερο στον ένα τομέα σε σχέση με τον άλλο.

Η ενδοατομική αυτή αξιολόγηση έχει μεγάλη κλινική-διαγνωστική αξία. Για παράδειγμα, στη διαγνωστική πράξη συχνά βρίσκουμε ότι μία συγκριτικά χαμηλότερη επίδοση στις πρακτικές κλίμακες συνδέεται με νευρολογικές δυσλειτουργίες. Αντίθετα συγκριτικά χαμηλή επίδοση στις λεκτικές κλίμακες απ΄ ότι στις πρακτικές συνδέεται π.χ με πολιτισμική υστέρηση, επικοινωνιακού ή συναισθηματικού τύπου δυσκολίες.\

3) Στο στάδιο αυτό της ανάλυσης εξετάζουμε τις επιμέρους γνωστικές λειτουργίες του παιδιού που ελέγχονται από τις επιμέρους υποδοκιμασίες της Λεκτικής και Πρακτικής κλίμακας. Τα αποτελέσματα των μετρήσεων στις επιμέρους αυτές κλίμακες είναι μεταξύ τους συγκρίσιμα. Η σύγκριση αυτή επιτρέπει να εντοπίζονται οι τυχόν διαφορές μεταξύ των ποικίλων νοητικών ικανοτήτων μέσα στο ίδιο το παιδί. Η ενδο-ατομική αυτή αξιολόγηση έχει τεράστια ψυχοδιαγνωστική αξία στην κλινική πράξη, γιατί έτσι είναι δυνατόν να εντοπιστούν τομείς ανάπτυξης του παιδιού, οι οποίοι χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής.

4) Στο τέταρτο και τελευταίο στάδιο είναι απαραίτητη η ποιοτική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων. Αξίζει να σημειωθεί ότι τυχόν χαμηλή επίδοση του παιδιού σ ένα τεστ νοημοσύνης δεν σημαίνει απαραίτητα χαμηλό επίπεδο νοητικής λειτουργίας. Ένα χαμηλό νοητικό πηλίκο μπορεί επίσης να οφείλεται και σε άλλους παράγοντες όπως πολιτισμικές και γλωσσικές διαφορές, διάσπαση προσοχής, άγχος επίδοσης, άρνηση του παιδιού να συνεργαστεί με τον εξεταστή ή/και ύπαρξη διαταραχών όπως αυτισμός ή αισθητηριακές ανεπάρκειες. Είναι σημαντικό να γίνεται μία καλή λήψη ιστορικού και να αξιολογούνται ποιοτικά οι επιδόσεις του παιδιού κατά τη διάρκεια της εξέτασης.